W skład układu oddechowego zaliczamy: jamę ustną, gardło, krtań, tchawicę, oskrzela i płuca. O chorobach jamy ustnej mówiliśmy już poprzednio. Teraz zajmiemy się chorobami krtani, tchawicy, oskrzeli i płuc. Choroby układu oddechowego wysuwają się w statystykach na czoło wszystkich chorób wieku dziecięcego, jeżeli chodzi o częstość ich występowania.

Zapalenie krtani

Zapalenia krtani wywołane są przede wszystkim przez wirusy, a dopiero następowo może tu dochodzić do zakażeń bakteryjnych.
Na szczęście, dzięki stosowaniu szczepień ochronnych, praktycznie nie spotyka się już wcale zapaleń krtani wywołanych maczugowcem błonicy.
Najwięcej zachorowań przypada na okres jesieni i wczesnej wiosny. Głównym i najważniejszym objawem zapalenia krtani jest duszność, kaszel, chrypka prowadząca czasem do całkowitego bezgłosu, podwyższona temperatura ciała. W ostrych zapaleniach objawy te mogą narastać z godziny na godzinę, powodując dramatyczną sytuację, kiedy dziecko zaczyna się po prostu dusić. Właściwie stosunkowo rzadko mamy do czynienia z tzw. czystym zapaleniem krtani. Zapalenie obejmuje również i inne odcinki układu oddechowego, a mianowicie: gardło, tchawicę, oskrzela, a nawet płuca. W każdym przypadku zapalenia krtani należy bezzwłocznie poprosić lekarza czy też udać się do niego. W zależności od ciężkości przebiegu zapalenia krtani proces ten może trwać od kilku godzin do nawet kilku tygodni.

Wrodzony świst krtani

Jak sama nazwa mówi jest to schorzenie wrodzone, które polega na nadmiernej wiotkości krtani. Wiotkość ta powoduje, że w czasie oddychania, chrząstki, z których krtań jest zbudowana, niejako zapadają się do światła krtani, co z kolei powoduje głośny świst. Stan ten nie wymaga w zasadzie żadnego leczenia i w wieku około dwóch lat kończy się samoistnie. Niemniej dla upewnienia się, czy jest to tylko wrodzony świst krtaniowy, czy też świst spowodowany jakimiś innymi czynnikami, zawsze w tej sprawie należy się zgłosić do lekarza pediatry.

Zapalenie oskrzeli

Właściwie prawie każde zapalenie oskrzeli poprzedzone jest zakażeniem w obrębie jamy ustnej, gardła i nosa. Zapalenia oskrzeli mogą wywołać zarówno wirusy, jak i bakterie. Jest to choroba występująca w każdym okresie życia, częsta, i to szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Główne objawy zapalenia oskrzeli to: męczący i suchy kaszel, który z czasem zmienia się w wilgotny na skutek nadmiernego w tym okresie wydzielania się w oskrzelach śluzu; w przypadkach infekcji bakteryjnej wymieszany jest on z ropą. Kaszel nasila się szczególnie w okresie zasypiania i w ciągu nocy. Jest on czasem tak silny, że towarzyszą mu wymioty. Na ogół chore dzieci gorączkują wysoko, mają wyraźne trudności w oddychaniu, niemowlęta są niespokojne, płaczą i tracą apetyt, mogą nawet u nich wystąpić wolne stolce. Im młodsze dziecko, tym cięższy przebieg choroby. Przedstawione wyżej objawy chorobowe mogą się utrzymywać nawet przez dwa do trzech tygodni i jeszcze dłużej, jeżeli nie zastosujemy właściwego leczenia. Głównym powikłaniem ostrego zapalenia oskrzeli jest zapalenie płuc, chociaż oczywiście mogą wystąpić także inne powikłania. Niezależnie od zleconych przez lekarza lekarstw, w leczeniu ostrego zapalenia oskrzeli zawsze obowiązuje leżenie w łóżku, zagwarantowanie dziecku stałego świeżego i odpowiednio nawilgoconego powietrza, pełnokalo-rycznego odżywiania, podawanie większej niż normalnie ilości płynów, witamin, troskliwe pielęgnowanie. Jeżeli u dziecka do zapaleń oskrzeli dochodzi bardzo często, to rodzice powinni się zwrócić o pomoc w ich leczeniu do poradni chorób płuc dzieci (poradnia pneumonologiczna); poradnie te istnieją już w prawie każdym mieście wojewódzkim w strukturze organizacyjnej wojewódzkiej przychodni matki i dziecka.