Wady rozwojowe

Do najczęściej spotykanych wad rozwojowych w obrębie jamy ustnej zaliczamy: rozszczep wargi górnej, określany popularnie jako warga zajęcza, i rozszczep podniebienia. Jeżeli mamy do czynienia z obu tymi postaciami równocześnie, to wadę taką nazywamy wilczą paszczą. Obie wyżej wymienione wady wymagają leczenia operacyjnego i następowej rehabilitacji. Z punktu widzenia pediatrycznego duże znaczenie ma w tych przypadkach zastosowanie specjalnej techniki karmienia, odpowiedni dobór pokarmów, a także troskliwe pielęgnowanie, i to wszystko po to, aby zapobiec zakrztuszaniu się tych dzieci w czasie jedzenia, co łatwo może doprowadzić do powikłań płucnych. Wady, o których mowa, spotyka się znacznie częściej u chłopców niż u dziewczynek.

Próchnica zębów

Próchnicę zębów powodują przede wszystkim bakterie kwaso-twórcze. Jaki jest jednak dokładny mechanizm powstawania próchnicy, jeszcze całkiem na pewno nie wiadomo. Przyjmuje się, że powstawaniu próchnicy sprzyja nadmierne spożywanie węglowodanów, a więc różnego rodzaju cukrów, zaniedbania higieniczne jamy ustnej, zaleganie resztek pokarmów w zakamarkach międzyzębowych, ogólny spadek odporności i wiele innych czynników. Duże znaczenie w powstawaniu próchnicy zębów ma również niedobór w pokarmach związków fluoru i magnezu. Próchnica występuje w każdym wieku, a więc dotyczy zarówno zębów stałych, jak i mlecznych. Współczesne statystyki podają, że około 90% dzieci ma próchnicę zębów.
W zapobieganiu próchnicy istotne znaczenie mają następujące czynniki: systematyczne (po posiłkach) mycie zębów, spożywanie pokarmów o dużej zawartości soli mineralnych, takich jak fluor, magnez, fosfor, wapń, witamin i pełnowartościowego białka zwierzęcego. Produkty te znajdują się w dużych ilościach w owocach, jarzynach, mięsie itp. Ważne też są systematyczne kontrole stanu uzębienia u stomatologa oraz jak najwcześniejsze leczenie wszystkich znalezionych ognisk próchnicy. Należy pamiętać, że także próchnica zębów mlecznych musi być leczona.
Niedobory soli mineralnych w pożywieniu, a szczególnie fluoru, uzupełnia się obecnie trzema sposobami: przez podawanie dzieciom tabletek "Fluodar", pędzlowanie i wcieranie preparatów fluorowych w szkliwo zębów albo przez wzbogacanie fluorem wody pitnej. Ten ostatni sposób wydaje się najbardziej skuteczny w tym typie działań profilaktycznych.

Wady zgryzu (aparatu żucia)

Oprócz wad wrodzonych jamy ustnej, które już pokrótce omówiłem, bardzo często, a właściwie zbyt jeszcze często, spotykamy u dzieci wady nabyte. Są one wynikiem zarówno złego ogólnego stanu zdrowia dzieci, jak i przebytych określonych chorób, a także popełnianych permanentnie błędów w technice żywieniowej i pielęgnowaniu dziecka. I tak jest np. błędem ucisk butelką z mlekiem na żuchwę, za duży otwór zrobiony w smoczku, ssanie nawykowe palca lub palców, wadliwe układanie główki dziecka w łóżeczku, ńiepodawanie starszym niemowlętom i małym dzieciom w porę także pokarmów stałych, a jedynie płynne itp. Efektem tych wszystkich wyliczonych i nie wyliczonych wyżej błędów i przyczyn są różnego rodzaju zaburzenia funkcji, a tym samym i pełnej sprawności całego aparatu żucia. Profilaktyką i. leczeniem tych stanów zajmuje się specjalny dział stomatologii zwany ortodoncją.
O stanach zapalnych w obrębie jamy ustnej wspominałem już w poprzednich rozdziałach.