Do najczęstszych i najważniejszych chorób tkanki łącznej należy zaliczyć chorobę reumatyczną i gościec przewlekły postępujący.

Choroba reumatyczna

Liczba dzieci chorujących na chorobę reumatyczną, zwaną też gorączką reumatyczną, kiedyś bardzo wysoka, na szczęście znacznie zmalała w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Istnieje kilka teorii tłumaczących powstawanie tej choroby. Najbardziej uznaną i miarodajną jest tzw. teoria paciorkowcowa, według której choroba reumatyczna powstaje jako skutek przebycia takich chorób, jak: ropna angina paciorkowcowa, liszajec zakaźny skóry, płonica i wiele innych chorób wywołanych infekcją paciorkowcową. Pierwsze objawy choroby reumatycznej zauważa się w kilka tygodni po przebyciu zakażenia paciorkowcowego. Cechą charakterystyczną tej choroby jest zapalenie stawów (postać stawowa), serca i naczyń krwionośnych (postać sercowo-naczyniowa), a także układu nerwowego (postać nerwowa). Mimo takiego podziału, rzadko mamy do czynienia z czystymi postaciami. Najczęściej w obrazie klinicznym istnieją objawy świadczące o toczącym się procesie chorobowym zarówno w stawach, jak i w układzie sercowo-naczyniowym.
Do głównych objawów choroby reumatycznej należą: gorączka, bóle i obrzęki stawów, ogólne osłabienie. Czasem także na skórze można dostrzec różnego rodzaju wykwity skórne (rumieniec, zmiany guzowate). Rozpoznanie kliniczne potwierdzają na ogół badania laboratoryjne. Mówi się, i to z pełnym uzasadnieniem, że reumatyzm liże stawy, a kąsa serce. Dlatego też leczenie choroby reumatycznej powinno się bezwzględnie odbywać w szpitalu. Dziecko musi pozostawać w łóżku do czasu ustąpienia objawów klinicznych i laboratoryjnych. Przeciętny pobyt dziecka w szpitalu nie powinien być krótszy niż sześć tygodni. Po leczeniu szpitalnym obowiązuje wieloletnia kontrola stanu jego zdrowia w poradni reumatologicznej lub w poradni dziecięcej. Wskazane jest także leczenie sanatoryjne.
Sprawą jednak najważniejszą jest zapobieganie chorobie reumatycznej. Polega ono przede wszystkim na chronieniu dziecka przed wszelkiego rodzaju chorobami, które wywołane są bakteriami paciorkowca. Jeżeli mimo wszystko do zakażenia takiego dojdzie, to należy je bardzo energicznie leczyć. Ponieważ niemałą rolę wśród przyczyn powstawania choroby reumatycznej mogą odegrać zepsute zęby, należy systematycznie kontrolować u dziecka ich stan i leczyć je zawczasu. Rzecz oczywista, że w naszych działaniach zapobiegawczych dużą rolę odgrywa także prawidłowe odżywianie i przestrzeganie wszystkich podstawowych zasad higieny.
Jeżeli dziecko skarży się na bóle kończyn, należy niezwłocznie przyczynę tych dolegliwości wyjaśnić u lekarza (dziecko rośnie bez bólu!).

Gościec przewlekły postępujący

Gościec przewlekły postępujący zwany przez lekarzy skrótowo g.p.p., jest chorobą o nie znanej dotychczas etiologii (przyczynie). Choroba ta dotyczy, podobnie jak w chorobie reumatycz-
nej, tkanki łącznej, a więc może atakować praktycznie wszystkie narządy i układy. Jej główne objawy dotyczą jednak przede wszystkim narządów ruchu i najczęściej nie powoduje ona zmian w obrębie serca i naczyń; ma zdecydowanie przewlekły cha-' rakter, przebiegający na przemian z okresami zaostrzeń i remisji. Niemniej jest to proces stale postępujący i prowadzi często do trwałego kalectwa. Dziewczynki chorują dwa razy częściej niż chłopcy. Choroba może się ujawnić praktycznie w każdym okresie życia. Objawy g.p.p. to przede wszystkim bóle i obrzęki stawów. Proces obejmuje w zasadzie wszystkie stawy, lecz szczególnie stawy międzykręgowe, śródpalcowe itp. Medycyna nie dysponuje niestety dotychczas żadnym w pełni skutecznym lekiem przeciwko g.p.p. Istnieje jednak wiele lekarstw, które łagodzą bardzo przykre objawy tej choroby, wydłużają okresy remisji i poprawiają samopoczucie chorego.

Wady postawy

Jakkolwiek wady postawy nie wynikają z chorób tkanki łącznej, chociaż i te choroby mogą sprzyjać ich powstawaniu, to ponieważ sprawom tym nie poświęcam osobnego rozdziału, chciałbym tutaj parę zdań powiedzieć na ten temat. Otóż jakkolwiek leczenie wszelkich nieprawidłowości postawy ciała dziecka stanowi domenę ortopedii i rehabilitacji, to jednak lekarze innych specjalności, a także rodzice i opiekunowie dziecka, powinni się przynajmniej ogólnie w tym zagadnieniu orientować. Wadą postawy nazywamy nieprawidłowe wygięcie kręgosłupa, wadliwe ustawienie kończyn, płaskostopie, odstające łopatki, zmiany kształtu klatki piersiowej itp. Istnieją wady wrodzone, które można już rozpoznać w wieku niemowlęcym, oraz wady nabyte, z którymi najczęściej mamy do czynienia w wieku szkolnym. Najbardziej przykre jest to, że niejednokrotnie sami opiekunowie winni są powstawaniu tych wad u naszych dzieci.
Niezwracanie uwagi dziecku na właściwą pozycję w czasie odrabiania lekcji, pozwalanie małemu dziecku na noszenie teczki w ręku zamiast tornistra na plecach, zmuszanie do noszenia w domu i w szkole miękkich kapci, wadliwa budowa ławek szkolnych, niewłaściwe prowadzenie zajęć wychowania fizycznego, nieprawidłowe żywienie — oto nasze główne "grzechy", których można przecież łatwo uniknąć, jeżeli się o nich wie i pamięta. W wyniku tych wszystkich zaniedbań, mamy obecnie w naszym kraju wiele dzieci wymagających długotrwałego leczenia i rehabilitacji.