

- Jak pielęgnować dziecko
- Rodzice
- Dziecko źródłem radości
- Kontakt fizyczny i inne więzy
- Surowość czy pobłażanie
- Ku jakim celom zmierzacie wychowując dziecko?
- Żyjemy bez złudzeń
- Dlaczego nasze dzieci powinny mieć ideały?
- Rodzice też są ludźmi
- Wątpliwości rodziców to zjawisko normalne
- Przyczyny braku satysfakcji
- Ojciec podporą w okresie ciąży i połogu żony
- Zmienia się społeczny model rodziny
- W zindustrializowanych społeczeństwach
- Potrzeby emocjonalne dzieci
- Potrzeby emocjonalne po 3 roku życia
- Kto będzie się zajmował codzienną opieką
- System dziennej opieki rodzinnej dla dzieci poniżej 2 i 3 roku życia
- Rola ojca w rodzinie
- Współżycie z dziadkami
- Gdy matka wraca z dzieckiem do domu
- Wyposażenie niezbędne
- Inne wyposażenie
- Ubranie
- Bielizna pościelowa
- Wyposażenie przydatne
- Przyrządzania mieszanek: wyposażenie
- Narodziny dziecka
- Okres noworodkowy
- Okres noworodkowy cz. 2
- Okres noworodkowy cz. 3
- Okres noworodkowy cz. 4
- Okres noworodkowy cz. 5
- Okres noworodkowy cz. 6
- Okres noworodkowy cz. 7
- Okres noworodkowy cz. 8
- Okres noworodkowy cz. 9
- Okres noworodkowy cz. 10
- Okres noworodkowy cz. 11
- Okres noworodkowy cz. 12
- Okres noworodkowy cz. 13
- Okres noworodkowy cz. 14
- Okres poniemowlęcy
- Okres poniemowlęcy cz. 2
- Okres poniemowlęcy cz. 3
- Okres poniemowlęcy cz. 4
- Okres przedszkolny
- Okres przedszkolny cz. 2
- Okres przedszkolny cz. 3
- Okres szkoły podstawowej
- Okres szkoły podstawowej cz. 2
- Okres szkoły podstawowej cz. 3
- Okres pokwitania
- Okres pokwitania cz. 2
- Okres pokwitania cz. 3
- Okres pokwitania cz. 4
- Okres pokwitania cz. 5
- Problemy wieku rozwojowego
- Problemy wieku rozwojowego cz. 2
- Problemy wieku rozwojowego cz. 3
- Problemy wieku rozwojowego cz. 4
- Problemy wieku rozwojowego cz. 5
- Problemy wieku rozwojowego cz. 6
- Problemy wieku rozwojowego cz. 7
- Problemy wieku rozwojowego cz. 8
- Problemy wieku rozwojowego cz. 9
- Problemy wieku rozwojowego cz. 10
- Problemy wieku rozwojowego cz. 11
- Problemy wieku rozwojowego cz. 12
- Problemy wieku rozwojowego cz. 13
- Niektóre choroby wieku dziecięcego
- Niektóre choroby wieku dziecięcego cz. 2
- Niektóre choroby wieku dziecięcego cz. 3
- Choroby tkanki łącznej
- Choroby jamy ustnej
- Choroby jamy ustnej cz. 2
- Choroby jamy ustnej cz. 3
- Choroby uszu
- Choroby układu oddechowego
- Choroby układu oddechowego cz. 2
- Choroby układu krążenia
- Choroby układu trawiennego
- Choroby układu trawiennego cz. 2
- 1. POJĘCIE ZDROWIA
- 1. POJĘCIE ZDROWIA cz. 2
- 1. POJĘCIE ZDROWIA cz. 3
- 2. OCHRONA ZDROWIA A OCHRONA ŚRODOWISKA ŻYCIA
- 2. OCHRONA ZDROWIA A OCHRONA ŚRODOWISKA ŻYCIA cz. 2
- 2. OCHRONA ZDROWIA A OCHRONA ŚRODOWISKA ŻYCIA cz. 3
- 2. OCHRONA ZDROWIA A OCHRONA ŚRODOWISKA ŻYCIA cz. 4
- Rola jednostki w ochronie zdrowia
- 3. STAN ZDROWIA LUDNOŚCI POLSKIEJ
- 3. STAN ZDROWIA LUDNOŚCI POLSKIEJ cz. 2
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 2
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 3
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 4
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 5
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 6
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 7
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 8
- 4. ROLA ŻYWIENIA W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 9
- Pożywienie
- Pożywienie cz. 2
- Charakterystyka grup produktów spożywczych
- Charakterystyka grup produktów spożywczych cz. 2
- Przebieg trawienia i wchłanianie składników odżywczych
- Przebieg trawienia i wchłanianie składników odżywczych cz. 2
- Mechanizmy regulacji metabolizmu
- Regulacja hormonalna
- Zaburzenia równowagi metabolicznej — wadliwy stan odżywienia
- Wpływ żywienia na proces rozwoju
- Sposób żywienia a odporność na zakażenia
- Metody badań nad zapotrzebowaniem człowieka na składniki odżywcze
- Metody badań nad zapotrzebowaniem człowieka na składniki odżywcze cz. 2
- Metody badań nad zapotrzebowaniem człowieka na składniki odżywcze cz. 3
- Metody badań nad zapotrzebowaniem człowieka na składniki odżywcze cz. 4
- Zasady zestawiania dobowych racji pokarmowych
- Nadzór nad żywnością
- 5. ROLA AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ W ROZWOJU CZŁOWIEKA
- 5. ROLA AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 2
- 5. ROLA AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 3
- 5. ROLA AKTYWNOŚCI RUCHOWEJ W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 4
- Rozwój psychomotoryczny
- Rozwój psychomotoryczny cz. 2
- Rozwój psychomotoryczny cz. 3
- Znaczenie aktywności ruchowej w procesie wychowania
- Znaczenie aktywności ruchowej w procesie wychowania cz. 2
- Ruch a rozwój człowieka
- Ruch a rozwój człowieka cz. 2
- Ruch a rozwój człowieka cz. 3
- Przestrzenne ułożenie ciała
- Znaczenie kultury fizycznej
- Znaczenie kultury fizycznej cz. 2
- Znaczenie kultury fizycznej cz. 3
- 6. ROLA ŚRODOWISKA BIOGEOGRAFICZNEGO W ROZWOJU CZŁOWIEKA
- Budowa i działanie układu oddechowego i układu krążenia
- Budowa i działanie układu oddechowego i układu krążenia cz. 2
- Znaczenie klimatu dla zdrowia i rozwoju
- Znaczenie klimatu dla zdrowia i rozwoju cz. 2
- Mikroklimat a zdrowie
- Zanieczyszczenie środowisk bytowania człowieka
- Światło a zdrowie
- Dostosowanie środowiska do potrzeb ucznia
- Dostosowanie środowiska do potrzeb ucznia cz. 2
- Dostosowanie środowiska do potrzeb ucznia cz. 3
- 7. ROLA WARUNKÓW BYTOWYCH, TRYBU ŻYCIA I CZYNNIKÓW EMOCJONALNYCH W ROZWOJU BIOLOGICZNYM I WYNIKACH W NAUCE
- 7. ROLA WARUNKÓW BYTOWYCH, TRYBU ŻYCIA I CZYNNIKÓW EMOCJONALNYCH W ROZWOJU BIOLOGICZNYM I WYNIKACH W NAUCE cz. 2
- Organizacja dnia dziecka
- Higiena i organizacja dnia szkolnego
- Higiena i organizacja dnia szkolnego cz. 2
- Higiena i organizacja dnia szkolnego cz. 3
- Higiena i organizacja dnia szkolnego cz. 4
- Zdrowotne przyczyny i skutki niepowodzeń szkolnych
- Zdrowotne przyczyny i skutki niepowodzeń szkolnych cz. 2
- Zdrowotne przyczyny i skutki niepowodzeń szkolnych cz. 3
- Zdrowotne przyczyny i skutki niepowodzeń szkolnych cz. 4
- 8. SYSTEM I SPOSÓB DZIAŁANIA ZAKŁADÓW WYCHOWANIA I NAUCZANIA W POLSCE A ROZWÓJ BIOLOGICZNY DZIECKA
- 8. SYSTEM I SPOSÓB DZIAŁANIA ZAKŁADÓW WYCHOWANIA I NAUCZANIA W POLSCE A ROZWÓJ BIOLOGICZNY DZIECKA cz. 2
- 8. SYSTEM I SPOSÓB DZIAŁANIA ZAKŁADÓW WYCHOWANIA I NAUCZANIA W POLSCE A ROZWÓJ BIOLOGICZNY DZIECKA cz. 3
- 8. SYSTEM I SPOSÓB DZIAŁANIA ZAKŁADÓW WYCHOWANIA I NAUCZANIA W POLSCE A ROZWÓJ BIOLOGICZNY DZIECKA cz. 4
- 9. GENETYCZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU CZŁOWIEKA
- Molekularne podstawy dziedziczności
- Molekularne podstawy dziedziczności cz. 2
- Molekularne podstawy dziedziczności cz. 3
- Geny a cechy — formowanie fenotypu
- Kształtowanie się cech ilościowych
- Kształtowanie się cech ilościowych cz. 2
- Pokrewieństwo a podobieństwo
- Pokrewieństwo a podobieństwo cz. 2
- Pokrewieństwo a podobieństwo cz. 3
- Pokrewieństwo a podobieństwo cz. 4
- Pokrewieństwo a podobieństwo cz. 5
- Wpływy paragenetyczne i matczyne
- 10. ROLA HORMONÓW W ROZWOJU CZŁOWIEKA
- 10. ROLA HORMONÓW W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 2
- 10. ROLA HORMONÓW W ROZWOJU CZŁOWIEKA cz. 3
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 2
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 3
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 4
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 5
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 6
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 7
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 8
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 9
- 11. SPECYFIKA POSZCZEGÓLNYCH OKRESÓW ROZWOJU ONTOGENETYCZNEGO CZŁOWIEKA cz. 10
- Okres względnej stabilizacji
- Okres starości
- Wiek w latach
- 12. RYTMY BIOLOGICZNE U CZŁOWIEKA
- Rytmika sezonowa
- Rytmika sezonowa cz. 2
- Rytmika okolodobowa
- Skutki zaburzenia biorytmów
- 13. TENDENCJA PRZEMIAN
- Przyczyny tendencji przemian
- Przyczyny tendencji przemian cz. 2
- Przyczyny tendencji przemian cz. 3
- Wpływy środowiskowe
- Wpływy środowiskowe cz. 2
- 14. POTRZEBY WYCHOWAWCZE I PIELĘGNIARSKIE W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH ROZWOJU Z BIOMEDYCZNEGO PUNKTU WIDZENIA
- 14. POTRZEBY WYCHOWAWCZE I PIELĘGNIARSKIE W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH ROZWOJU Z BIOMEDYCZNEGO PUNKTU WIDZENIA cz. 2
- 14. POTRZEBY WYCHOWAWCZE I PIELĘGNIARSKIE W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH ROZWOJU Z BIOMEDYCZNEGO PUNKTU WIDZENIA cz. 3
- Noworodek wcześniak
- Okres niemowlęcy
- Żłobek jako instytucja zastępcza
- Wiek przedszkolny
- Młodszy wiek szkolny do okresu dojrzewania
- Młodszy wiek szkolny do okresu dojrzewania cz. 2
- Młodszy wiek szkolny do okresu dojrzewania cz. 3
- Młodszy wiek szkolny do okresu dojrzewania cz. 4
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI cz. 2
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI cz. 3
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI cz. 4
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI cz. 5
- 15. ZMIENNOŚĆ OBRAZU EPIDEMICZNEGO W CZASIE I PRZESTRZENI cz. 6
- Przeciętne trwanie życia
- 16. ORGANIZACJA SŁUŻBY ZDROWIA
- Poradnie D, czyli poradnie dla dzieci zdrowych
- Choroby wieku dziecięcego i walka z nimi
- Choroby wieku dziecięcego i walka z nimi
- Ważniejsze choroby zakaźne dzieciństwa i młodości
- Ważniejsze choroby zakaźne dzieciństwa i młodości cz. 2
- Ważniejsze choroby zakaźne dzieciństwa i młodości cz. 3
- Przewlekłe choroby zakaźne
- Przewlekłe choroby zakaźne cz. 2
- Inne choroby pasożytnicze nie odgrywają w Polsce większej roli.
- Inne choroby pasożytnicze nie odgrywają w Polsce większej roli. cz. 2
- Inne choroby pasożytnicze nie odgrywają w Polsce większej roli. cz. 3
- 17. ZJAWISKA FIZJOPATOLOGII ROZWOJU
- Otyłość lub niedobory ciężaru ciała
- Zaburzenia dojrzewania płciowego
- Wady postawy i budowy ciała
- Wady wzroku
- Wady wzroku cz. 2
- Wady wzroku cz. 3
- Wady wzroku cz. 4
- Wady słuchu
- 18. ZABURZENIA ZDROWIA PSYCHICZNEGO CZŁOWIEKA WE WSPÓŁCZESNEJ CYWILIZACJI
- Przyczyny zaburzeń psychicznych
- Higiena psychiczna
- Odporność psychiczna
- 19. HIGIENA PRACY UMYSŁOWEJ
- 19. HIGIENA PRACY UMYSŁOWEJ cz. 2
- Zmęczenie i wypoczynek
- Zmęczenie i wypoczynek cz. 2
- Zmęczenie i wypoczynek cz. 3
- Zmęczenie i wypoczynek cz. 4
- 20. NERWICE
- 20. NERWICE cz. 2
- 20. NERWICE cz. 3
- 20. NERWICE cz. 4
- 21. NIEPRZYSTOSOWANIE SPOŁECZNE
- 21. NIEPRZYSTOSOWANIE SPOŁECZNE cz. 2
- Klasyfikacja i podział na formy kliniczne
- Klasyfikacja i podział na formy kliniczne cz. 2
- Toksykomania
- Samobójstwa i samouszkodzenia
- 22. ROZWÓJ I WYCHOWANIE SEKSUALNE
- 22. ROZWÓJ I WYCHOWANIE SEKSUALNE cz. 2
- 22. ROZWÓJ I WYCHOWANIE SEKSUALNE cz. 3
- Aktywność seksualna
- Aktywność seksualna cz. 2
- Aktywność seksualna cz. 3
- Aktywność seksualna cz. 4
- Patologia seksualna
- Patologia seksualna cz. 2
- Patologia seksualna cz. 3
- 23. WYCHOWANIE ZDROWOTNE
- 23. WYCHOWANIE ZDROWOTNE cz. 2
- 23. WYCHOWANIE ZDROWOTNE cz. 3
- 23. WYCHOWANIE ZDROWOTNE cz. 4
- METODY KONTROLI I NORMY ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY
- METODY KONTROLI I NORMY ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY cz. 2
- METODY KONTROLI I NORMY ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEŻY cz. 3
- Przyrządy i technika wykonywania pomiarów
- Pomiary obwodów
- Metoda siatek centylowych
- Metoda siatek centylowych cz. 2
- Metoda skorelowanych cech
- Metoda skorelowanych cech cz. 2
- Przewidywanie wielkości osobnika dorosłego
- Metoda punktowania
- Ocena zwinności — gibkości — równowagi
- Ocena wytrzymałości
- Wiek kostny
Uwagi na temat wychowania seksualnego
W ramach krótkiego poradnika nie jest możliwe wyczerpujące i dokładne omówienie problematyki wychowania seksualnego dzieci i młodzieży. Zdaję sobie z tego sprawę i dlatego rozdział ten należy potraktować tylko jako pewnego rodzaju wstęp do tych zagadnień. Szczegółów na ten temat mogą rodzice i wychowawcy szukać w osobnych i specjalnie temu zagadnieniu poświęconych wydawnictwach (np. Erotyzm dzieci i młodzieży — A. Jaczewskiego, Wychowanie seksualne dzieci i młodzieży — A. J. Majdy i wiele innych). Problem wychowania seksualnego jest nie tylko obszerny, ale również bardzo trudny. Do dzisiaj od wielu już lat trwają nieprzerwanie dyskusje na temat, kto właściwie powinien przekazywać dzieciom i młodzieży odpowiednie wiadomości z zakresu życia seksualnego i kto jest odpowiedzialny za wychowanie seksualne. Jedni twierdzą, że ponieważ problematyka ta jest jedną ze składowych części wychowania człowieka, powinni to robić rodzice lub najbliżsi opiekunowie dziecka. Inni z kolei uważają, że obowiązek wychowania i uświadomienia seksualnego należy w całości do lekarza i wychowawcy w szkole. Jeszcze inni chcą tym obarczyć konkretnie nauczycieli biologii i wychowania fizycznego. Dotychczas jednak stanowiska nie uzgodniono.
Moim osobistym zdaniem, wychowanie seksualne należy zarówno do rodziców, jak i do szkoły. Chodzi tylko o to, aby reprezentowane poglądy na wychowanie seksualne i sposób ich przekazywania i wdrożenia był jednolity w domu i w szkole, jak również o to, aby nie mogło być tłumaczenia ze strony rodziców czy nauczycieli, że na zagadnieniach tych się nie znają i wobec tego nie mogą ich podejmować. Wyjście z tej sytuacji jest tylko jedno. Zarówno rodzice, jak i nauczyciele powinni zdobyć na ten temat odpowiednią wiedzę. Wydaje mi się, że jest to już obecnie możliwe, ponieważ literatura o problematyce wychowania seksualnego przedstawia to zagadnienie w sposób wystarczający i nowoczesny. Jednym z zasadniczych warunków powodzenia w wychowaniu seksualnym powinno być uwzględnienie indywidualności każdego dziecka czy młodego człowieka. Nie ma mowy o stosowaniu szablonu.
Do rodziców powinno należeć przede wszystkim dawanie dziecku dobrego przykładu, stworzenie w domu atmosfery pełnej przyjaźni i wzajemnego zaufania. Powinni oni na wszystkie, nawet na te najbardziej "kłopotliwe" pytania dziecka dotyczące sfery seksualnej odpowiedzieć w sposób prosty i zgodny z prawdą i współczesną wiedzą, nawet wówczas, kiedy pytające dziecko jest dopiero w wieku przedszkolnym.
Szkoła powinna podjąć temat wychowania seksualnego najpóźniej w czwartej klasie szkoły podstawowej, tak aby chłopiec czy dziewczynka jeszcze przed własnym okresem dojrzewania wiedzieli, na czym to pokwitanie polega i do czego prowadzi. W szkole również nie powinno być pytań pozostawionych bez odpowiedzi. W szkołach ponadpodstawowych, zakładając, że uczniowie zdobyli już wcześniej odpowiednie i właściwe wiadomości na temat dojrzewania, rozrodczości i zachowania gatunku, powinno się mówić o zasadach współżycia seksualnego, i to nie jak o czymś zakazanym, lecz jak o normalnym akcie fizjologicznym, który musi się odbywać z zachowaniem obowiązujących norm współżycia między kulturalnymi i społecznie wyrobionymi ludźmi. Nie podejmowanie tej tematyki przez rodziców i szkołę we właściwym czasie może prowadzić do wielu rozczarowań, wypaczeń funkcji psychicznych i fizycznych we współżyciu seksualnym.