Kontakty ze służbą zdrowia

Nad dzieckiem szkolnym opiekę medyczną sprawuje personel lekarski i pielęgniarki właściwej rejonowej poradni dla dzieci. W gabinecie szkolnym lekarz wykonuje jedynie badania profilaktyczne. Leczeniem dzieci szkolnych zajmuje się odpowiedni lekarz w rejonowej poradni dla dzieci.
Dzieci, u których w czasie badania profilaktycznego wykryto jakiekolwiek nieprawidłowości, zostają zapisane do tzw. grup dyspanseryjnych. Po takiej eliminacji lekarz z odpowiedniej poradni rejonowej musi poświęcić tym dzieciom szczególną uwagę i jeżeli ich stan zdrowia tego wymaga, kieruje je do odpowiedniej placówki leczniczej.
Oprócz badań profilaktycznych lekarz szkolny nadzoruje stan sanitarny szkoły, sprawdza okresowe jadłospisy, jeżeli szkoła prowadzi dożywianie.
Do ważniejszych zadań służby zdrowia w szkole należy wykonywanie szczepień ochronnych. W wieku szkolnym przeprowadza się następujące szczepienia ochronne: w 10 roku życia, przy ujemnej próbie tuberkulinowej, wykonuje się szczepienie przeciw gruźlicy. W 14 roku życia dajemy jednorazową dawkę przypominającą przeciw błonicy i tężcowi. Dzieci w wieku szkolnym korzystają ze wszystkich świadczeń służby zdrowia bezpłatnie. W okresie szkolnym dokonuje się bilansu zdrowia 10- i 14-latków, a w szkołach "ponadpodstawowych 18-latków.

Niektóre cechy tego okresu

Omawiając w poprzednim rozdziale okres szkolny dziecka, celowo pominąłem problematykę pokwi-tania, ponieważ uważam, że jest to zagadnienie tak ważne i obszerne, że należy mu poświęcić osobny rozdział poradnika.
Okres pokwitania, zwany również okresem dojrzewania, stanowi jakby etap przejściowy z okresu dojrzałości dziecięcej do dojrzałości człowieka mogącego utrzymywać gatunek ludzki. Dojrzałość płciowa nie jest jednak równoznaczna z dojrzałością ogólną człowieka dorosłego, jeszcze bowiem przez kilka lat po pokwitaniu obserwuje się znamiona charakterystyczne dla trwającego rozwoju. Kiedy dokładnie rozpoczyna się proces dojrzewania płciowego — nie wiadomo, ponieważ każda granica pomiędzy poszczególnymi okresami rozwojowymi ma charakter płynny i indywidualny dla każdego człowieka. Mówi się, że każdy dojrzewa na swój sposób. Na podstawie masowych badań dzieci i młodzieży ustalono, że okres pokwitania rozpoczyna się przeciętnie około 10—11 roku życia u dziewcząt i 12—13 roku u chłopców. Podkreślam, że są to dane orientacyjne, bo np. są takie dziewczynki, które zaczynają miesiączkować już w dziewiątym roku życia, a są i takie, u których pierwsze krwawienie występuje dopiero w 15, a nawet 17 roku, i ani w pierwszym, ani w drugim przypadku nie jest to anomalia.
Co jest impulsem dla rozpoczęcia się procesu pokwitania u dziecka, tego też nie wiemy. Przypuszcza się jedynie', że impuls ten wychodzi z części ośrodkowego układu nerwowego, zwanej podwzgórzem i stanowi jakby pierwszy bodziec dla gruczołów dokrewnych, odpowiedzialny za przebieg procesu dojrzewania.
Do gruczołów tych należą: przysadka mózgowa, tarczyca, kora nadnerczy i gruczoły płciowe.
Okres dojrzewania jest zjawiskiem stałym i pojawia się u wszystkich, chociaż u poszczególnych dzieci różni się natężeniem i czasem trwania.
U chłopców trwa on przeciętnie od 12 i >/2 do 15 roku, u dziewczynek od 10 i l/2 do 13 roku życia.
Pierwszym sygnałem rozpoczęcia procesu pokwitania jest tzw. skok pokwitaniowy, polegający na nagłym przyroście wzrostu ciała, który może wynosić nawet 20 cm, co daje średnią rocznego przyrostu około 6—9 cm. Waga wzrasta mniej więcej 5—6 kilogramów rocznie.