Kontakty ze służbą zdrowia

Dziecko w wieku przedszkolnym, uczęszczające do przedszkola, pozostaje pod opieką lekarza i pielęgniarki odpowiedniej rejonowej poradni dziecięcej i jest badane oraz oceniane w aspekcie rozwojowym na miejscu w przedszkolu. Dzieci nie chodzące do przedszkola powinny być badane przynajmniej 2 razy do roku w gabinecie rejonowej poradni dla dzieci. Wszystkie dzieci w tym wieku należy dwa razy do roku poddawać kontroli stomatologicznej w celu wczesnego wykrycia próchnicy zębów i jej leczenia. Dziecko po czwartym roku życia może już korzystać z lecznictwa sanatoryjnego i uzdrowiskowego. Podobnie jak w poprzednich okresach, również w wieku przedszkolnym dokonuje się szczepień ochronnych. W 6 roku życia wykonujemy kolejną próbę tuberkulinową, a jeśli wypadnie ona ujemnie — dziecko ponownie szczepimy przeciw gruźlicy.
W tym samym roku wykonujemy jeszcze jedno szczepienie przypominające przeciw błonicy i tężcowi (Di-Te).
W 6 roku życia dokonuje się szczegółowego badania dziecka, zwanego bilansem zdrowia 6-latka. Podobny bilans przeprowadza się w wieku 4 lat.

Ocena rozwoju dziecka w wieku szkolnym

Okres szkoły podstawowej trwa osiem lat. Jest to zatem najdłuższy etap w całym rozwoju dziecka. Polskie dziecko rozpoczyna naukę w szkole w wieku siedmiu lat.
W niektórych krajach dzieci podejmują naukę już w wieku pięciu lat, a w innych ośmiu, nawet dziesięciu lat. To zróżnicowanie wieku dzieci mających podjąć obowiązek szkolny wynika z niezgodności zdań pedagogów i wychowawców. Jedni uważają, że okres dzieciństwa i beztroski powinien trwać jak najdłużej, inni natomiast twierdzą, że dziecko pięcioletnie jest wystarczająco dojrzałe fizycznie i psychicznie, aby móc podjąć naukę.
O tym, czy dziecko jest na tyle dojrzałe społecznie i umysłowo, że może pójść do szkoły, powinny zadecydować odpowiednie badania lekarskie, psychologiczne i pedagogiczne. Badania takie są już w naszym kraju prowadzone i dotyczą sześciolatków, a więc odbywają się na rok przed podjęciem obowiązku szkolnego. Tak wcześnie przeprowadzona ocena dziecka pod kątem dojrzałości szkolnej podyktowana jest tym, że jeżeli np. u jakiegoś dziecka zostaną stwierdzone pewne niedobory w zakresie jego zdrowia psychofizycznego, to jeszcze jest cały rok czasu na to, aby te defekty można było usunąć lub złagodzić.
Oceny rozwoju fizycznego dokonuje się przez pomiary antropometryczne, jak: pomiar wagi ciała i wzrostu. Otrzymane w ten sposób wyniki porównuje się do odpowiednich norm dla wieku, zamieszczonych w specjalnych tabelach, o których była mowa w poprzednim rozdziale.
Ocenę rozwoju psychicznego i wyrobienia społecznego dziecka przeprowadza się za pomocą specjalnych testów. Dzieci, które wykażą się w czasie badań wstępnych do szkoły niskim poziomem umysłowym i wyrobieniem społecznym, kierowane są do szkół specjalnych, w których stosuje się odrębne, możliwe do opanowania przez te dzieci, programy szkolne.
Cechą charakterystyczną okresu szkolnego jest to, że w życiu dziecka zaczyna dominować obowiązek, to znaczy nauka przed zabawą. Trzeba teraz nie tylko się uczyć, być posłusznym i grzecznym, ale również potrafić wyrobić sobie odpowiednią pozycję wśród rówieśników i starszych kolegów, co wcale nie jest takie łatwe, np. dla dziecka, które uprzednio nie chodziło do przedszkola. Bardzo wiele dzieci swoją pierwszą drogę do szkoły zrasza obficie łzami. Szybko to jednak mija i dziecko odnajduje w nowej sytuacji życiowej własne miejsce. Zdobywanie wiedzy, a równocześnie wysoka aktywność, dają dziecku zadowolenie, chęć do dalszej i coraz efektywniejszej nauki. Z każdym rokiem szkolnym zwiększa się u dziecka zdolność do koncentracji uwagi. Zapamiętywanie, umiejętność kojarzenia zjawisk i logiczne myślenie również systematycznie rosną. Głównym autorytetem dla dziecka staje się w tym wieku jego "pani lub pan" tak dalece, że mama zajmuje w tej hierarchii dopiero drugie miejsce. Wytwarza się solidarność z całym kolektywem klasy.
Po pierwszym skoku wzrostu w siódmym roku życia, dziecko w okresie szkoły podstawowej rośnie około 4—5 cm rocznie oraz przybiera na wadze około 3 kg. Rosną teraz przede wszystkim kończyny górne i dolne, rozwijają się barki (szczególnie u chłopców), biodra (szczególnie u dziewczynek), klatka piersiowa. Coraz większa staje się siła mięśni, jak również ich sprawność. W całym okresie szkolnym trwa proces wszechstronnego rozwoju. Wyraźne zróżnicowanie płci następuje pod koniec okresu szkolnego i na ten temat będziemy mówić już w następnym rozdziale. W okresie dojrzewania następuje drugi skok wzrostowy nazywany skokiem pokwitaniowym.