Ubranie. Tak samo jak w wieku starszym żłobkowym naczelną zasadą obowiązującą w higienie ubioru było nie przegrzewanie dziecka, tak i w wieku przedszkolnym jest to zagadnieniem ważnym. Ubiór dziecka musi gwarantować pełną swobodę ruchów, być wygodny, zawsze nieskazitelnie czysty, estetyczny, jak również w miarę możliwości finansowych rodziców — zgodny z panującą aktualnie modą dziecięcą. Obuwie dziecka powinno być odpowiednio dopasowane do rozmiarów stopy, lekkie, ciepłe i nieprzemakalne. Dziecko nie powinno chodzić przez cały dzień w kapciach, lecz w normalnym obuwiu.
Świeże powietrze. O konieczności przebywania na świeżym powietrzu pisałem obszernie w poprzednich rozdziałach. Obecnie chcę tylko dodać i przypomnieć, że dziecko w tym wieku może przebywać na dworze dowolną ilość czasu, spać zawsze przy uchylonych oknach lub w dobrze wywietrzonym pokoju.
W obecności dziecka nie powinno się palić tytoniu.
Ogromne znaczenie ma higiena układu nerwowego dziecka. Pamiętajmy o tym, że nasze współczesne środowisko naturalne; sprzyja powstawaniu wielu bodźców szkodliwych dla układu* nerwowego. Bodźce te są czynnikiem nerwicotwórczym i dla-, tego w miarę możliwości należy ich unikać, chociaż- wiadomo,(| że nie jest to zadanie łatwe.
Jeżeli jednak postaramy się o to, aby dziecko miało odpo| wiedni i spokojny klimat w domu i przedszkolu, poczucie peł-r; nego bezpieczeństwa, zaspokojone wszystkie potrzeby w zakresie^ fizycznym i psychicznym, to szkodliwość naturalnego środowiska zostanie bardzo złagodzona i pozwoli w znacznej mierze uchronići dziecko przed różnego rodzaju zaburzeniami psychicznymi.
W higienie układu nerwowego ogromne znaczenie ma właściwa wychowanie dziecka i poważne traktowanie.
Wspólne z dzieckiem rozwiązywanie jego problemów dnia codziennego, mówienie mu tylko prawdy, nie posądzanie o rzeczy przez nie nie dokonane, wzbudzi jego zaufanie do otoczenia i ułatwi pokonywanie trudności. Pamiętać też trzeba o tym, że chociaż układ nerwowy dziecka jest coraz doskonalszy, to jednak nadal jeszcze szybko się męczy. Doskonałym lekarstwem na zmęczenie układu nerwowego jest sen. Dziecko po czwartym roku życia nie musi już koniecznie spać w połowie dnia, ale dobrze jest, jeżeli w tym czasie odpocznie leżąc godzinkę lub półtorej. Dzieci w tym wieku należy wieczorem kłaść do łóżeczka najpóźniej około godziny 20.
O zapobieganiu nieszczęśliwym wypadkom w tym wieku powiedzieliśmy już sobie sporo w poprzednich rozdziałach, niemniej problem ten jest tak samo ważny w wieku przedszkolnym, i o tym jeszcze raz chciałbym przypomnieć.

Uwagi na temat żywienia

Właściwie trudno mówić o odrębnych zasadach żywienia dziecka przedszkolnego. Po prostu program żywienia młodszych dzieci przedszkolnych jest prawie taki sam, jak w wieku żłobkowym. Starsze dzieci przedszkolne będziemy żywili podobnie jak dzieci szkolne, a nawet jak dorosłych. Mówimy, rzecz jasna,
0 żywieniu jakościowym. Ilość poszczególnych składników pokarmowych będzie się zmieniać w zależności od wieku dziecka. Zakłada się, że młodsze dziecko przedszkolne powinno otrzymywać około 1300 kalorii (5443 kJ) dziennie, zaś dziecko starsze 2100—2200 kalorii (8792—9211 kJ). Duże znaczenie ma w tym wieku odpowiednie przygotowanie posiłków pod względem smakowym i estetycznym. Dziecko w wieku przedszkolnym powinno otrzymywać 5 posiłków dziennie, z tym że drugie śniadanie i podwieczorek, podobnie jak u dzieci żłobkowych, powinny być posiłkami małymi. Obowiązuje zasada, że w skład każdego posiłku powinny wchodzić warzywa i owoce. Dzieci przedszkolne nie powinny dostawać potraw wzdymających i ciężko strawnych (groch, fasola, z wyjątkiem młodej zielonej fasolki, bigos, flaki, tłuste mięso, ciastka tortowe). Nie należy podawać ostrych marynat i przypraw.
Spożywanie posiłków powinno się odbywać w pogodnym nastroju. Musimy również starać się o wyrobienie u dziecka nawyków kulturalnego i estetycznego spożywania posiłków. Posiłki muszą się odbywać stale o tej samej porze dnia. Nie można pozwolić dzieciom na samowolne kupowanie słodyczy i spożywanie ich w dowolnych ilościach między zasadniczymi posiłkami.
Istnieje w naszym kraju nie najlepszy zwyczaj obdarowywania dzieci przy każdej okazji łakociami. Nie oznacza to wcale, że dziecko w ogóle nie powinno jeść cukierków i czekolady, chodzi jednak o to, aby słodycze' te odpowiednio im porcjować i nie podawać bezpośrednio przed posiłkami zasadniczymi. Zamiast słodyczy obdarowywać można dziecko pomarańczami, bananami i innymi owocami; będzie to z korzyścią dla jego zdrowia.
Każdy gatunek owoców musi być przed podaniem dzieck» dokładnie oczyszczony i dokładnie umyty mydłem.
Dziecko pod koniec okresu przedszkolnego powinno umiemy samodzielnie posługiwać się sztućcami' i spożywać wszystki rodzaje posiłków bez pomocy dorosłych.