Wśród najczęstszych przyczyn wymiotów u niemowląt należy wymienić: choroby przewodu pokarmowego, a przede wszystkim błędy w odżywianiu, infekcje, zatrucia pokarmowe, choroby ośrodkowego układu nerwowego, choroby uszu, choroby układu oddechowego i wiele innych.
przewlekłe zaburzenia w odżywianiu. Istnieje bardzo wiele stanów chorobowych u dzieci nazwanych przewlekłymi zaburzeniami w odżywianiu. Wiele spośród tych chorób uwarunkowanych jest genetycznie. Do ich prawidłowego rozpoznania często notrzebne są bardzo skomplikowane badania laboratoryjne. Są to na szczęście choroby niezbyt częste. Myślę, że nie istnieje potrzeba szerszego ich omawiania w poradniku dla rodziców, ponieważ są to czasem zagadnienia trudne nawet dla mało doświadczonego lekarza.
Zaparcie. Jeśli dziecko oddaje stolec w dużych odstępach czasu, mówimy, że ma zaparcie. Trudno podać jednoznaczną definicję zaparcia, a także jednolitą przyczynę trudności z oddaniem stolca. Nie będziemy się zastanawiali nad tzw. zaparciem nagłym, które jest na ogół równoznaczne z ostrym i ciężkim zachorowaniem, jak np. skrętem jelita, uwięzioną przepukliną itp., zajmiemy się natomiast zaparciem przewlekłym, które występuje u dzieci wcale nierzadko i sprawia rodzicom kłopot.
Zaparcie przewlekłe może mieć również wiele różnych przyczyn, najczęściej jednak spowodowane jest niewłaściwym odżywianiem dziecka. Częściej miewają zaparcia niemowlęta nieprawidłowo karmione piersią niż karmione sztucznie, dziewczynki częściej mają kłopoty z oddawaniem stolca niż chłopcy. Zawsze do zaparcia usposabia brak lub za małe ilości jarzyn i owoców, a także nadmiar pokarmów mącznych w diecie dziecka. W każdym przypadku przewlekłego zaparcia u niemowląt należy się poradzić lekarza. Jeżeli jednak dziecko jest całkowicie zdrowe, a ma tylko kłopoty z samym oddaniem stolca, możemy w takim przypadku sami pomóc dziecku przez zwiększenie ilości jarzyn i owoców, ograniczenie podawanej w nadmiarze mąki itp. Nigdy nie należy spieszyć się ze zrobieniem dziecku lewatywki. Częste powtarzanie tego zabiegu może bowiem wejść w nawyk i dziecko w ogóle nie będzie chciało samodzielnie robić kupki. Są jednak zaparcia z dużym zaleganiem kału w odbytnicy, wtedy zabieg ten jest wskazany. Niemowlęciu, które oddaje bardzo zbity stolec z dużym wysiłkiem, a nawet płaczem, można pomóc przez wprowadzenie do odbytnicy niewielkiej ilości oliwki, zachowując przy tym niezbędne warunki higieniczne. Jedną z częstych przyczyn zaparcia są wy-przenia w okolicy odbytu.

Bóle brzucha

Bóle brzucha są jednym z częstszych objawów chorobowych wieku niemowlęcego. Nie zawsze świadczą one o chorobie umiejscowionej w jamie brzusznej. Bóle brzucha, podobnie jak
* Według instrukcji Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26 VI 1976 roku, w sprawie powszechnych badań dzieci i młodzieży, dziecko od 2 miesiąca życia podlega kontroli lekarskiej dwukrotnie w II kwartale, raz w III kwartale i raz w IV kwartale (przyp. red.).
wymioty, mogą być np. objawem rozpoczynającej się anginy, zapalenia ucha itp.
Jeżeli więc zaobserwujemy u dziecka objawy mogące świad] czyć o bólu brzuszka, natychmiast powinniśmy się zgłosić do lekarza.
Dzieci starsze umieją już same określić swoje dolegliwości, gorzej jest z niemowlętami, które przecież nic nam powiedzieć nie mogą. Dlatego powinniśmy nauczyć się obserwacji własnego dziecka i w tym aspekcie. Niemowlę, które ma bóle brzuszka, zaczyna kopać nóżkami, przykurcza je do brzuszka, staje się niespokojne, płacze, nie chce przyjmować pokarmu. W obserwacji dziecka należy zwrócić uwagę, czy nie ma ono wzdętego brzuszka i czy oddaje gazy. Dla sprawdzenia można położyć dziecko na brzuchu, na twardym stole, lub założyć cewnik do odbytnicy.