Kąpiel noworodka. Noworodek powinien być kąpany codziennie. Najlepiej kąpać wieczorem, na pół godziny przed ostatnim karmieniem. Pora kąpieli powinna być stała. Kąpiel ma nie tylko znaczenie higieniczne — jest również doskonałym masażem całego ciała, pobudza krążenie krwi i ułatwia zasypianie oraz pobudza apetyt. Jest to jednak czynność, która wymaga odpowiednich umiejętności. Kąpiel powinna się odbywać w pokoju dziecka, przy zamkniętych na ten czas oknach i drzwiach, w temperaturze 20—22°C. Wanienka powinna być używana tylko do kąpieli, wykonana z pocynowanej blachy lub plastyku.
Woda do kąpieli nie może przekraczać 37°C, co należy sprawdzić za pomocą termometru kąpielowego lub łokciem. Pierwszy etap kąpieli odbywa się na stoliku do przewijania. Zaczynamy od mycia twarzy dziecka. Oczy myjemy osobnymi, przygotowanymi zawczasu wacikami, przesuwając je od boku główki w stronę noska. Każde oczko przemywamy osobnym wacikiem. Nos i uszy myjemy delikatnie i nie za głęboko, skręconymi uprzednio
knotkami z waty. Po umyciu twarzy, namydlamy całe ciało noworodka mydłem dla niemowląt, a następnie pomału zanurzamy w wodzie, trzymając cały czas główkę uniesioną ponad wodą. Po kąpieli, która powinna się odbywać dość szybko i sprawnie, ponownie układamy dziecko na stole do przewijania i osuszamy za pomocą ręcznika frotte. Włoski dziecka czeszemy specjalną szczoteczką.
Następnie dziecko ubieramy (w sposób opisany poprzednio) i kładziemy do łóżeczka. Należy dodać, że przed przystąpieniem do kąpieli dziecka trzeba dokładnie umyć ręce. Później myjemy cały sprzęt użyty do kąpieli i odpowiednio przechowujemy w zamkniętym pojemniku. Po kąpieli fałdki skórne dziecka cienko przecieramy oliwką dla niemowląt lub pudrujemy odpowiednią zasypką. Chciałbym dodać, że oliwka jest znacznie lepszym środkiem pielęgnacyjnym niż zasypka. O spacerach, kąpieli słonecznej i innych zabiegach pielęgnacyjnych będzie mowa w następnych rozdziałach poradnika.

Podstawowe zasady żywienia

Prawidłowe żywienie odgrywa bardzo dużą rolę w każdym okresie życia człowieka. Najwięcej jednak uwagi należy poświęcić żywieniu w okresie noworodkowym i niemowlęcym. Umiejętność prawidłowego żywienia jest swoistą sztuką i wymaga opanowania niezbędnych w tym zakresie wiadomości.
Ważna jest zarówno ilość, jak i jakość podawanego pokarmu. Podstawę każdego żywienia stanowią następujące składniki: białka, tłuszcze, węglowodany, woda, sole mineralne i witaminy. Każdy z tych składników jest niezbędny do życia i musi być podawany w odpowiednich ilościach i wzajemnych proporcjach.
Białka to główny budulec organizmu. Wartość energetyczna 1 g białka wynosi 4,1 kalorii (17,2 kJ). Najbardziej wartościowe są białka zwierzęce. Głównym ich źródłem są: mleko, jaja, mięso i ryby.
Tłuszcze są materiałem pędnym dla wszystkich funkcji ustroju. Wartość kaloryczna 1 g tłuszczu wynosi 9,0 kalorii (37,7 kJ). W pierwszych tygodniach życia dziecka tłuszcze stanowią około 35% całej kalorycznej wartości pożywienia, a białka 15% . Pozostałą wartość energetyczną całego pożywienia stanowią węglowodany, które podobnie jak tłuszcze, chociaż zupełnie w inny sposób, stanowią potężne źródło energii. Wartość energetyczna 1 g węglowodanu = 9,1 kalorii (38,1 kJ). W normalnej diecie dziecka węglowodany stanowią 50% całej war-:i energetycznej pokarmu. Ich źródłem są wszelkiego rodzaju ry i produkty zbożowe.