Zgodnie z uprzednio scharakteryzowanymi poglądami zdrowie zbiorowości ludzkiej rozumiane jest jako proces ciągłego przystosowywania się ustroju do szeroko pojętego, zmieniającego się środowiska.
Przy takim podejściu istotne znaczenie mają mierniki zdrowia pozwalające na ocenę stopnia adaptacji jednostek do zmieniającego się otoczenia. Informacji takich dostarczają przede wszystkim dane o rozwoju i sprawności określonych grup ludności. Zmienne te mają szczególną wartość, gdy oceniamy stan zdrowia grupy znajdującej się w rozwojowym przedziale wieku.
Zróżnicowanie rozwoju zależne jest od różnego standardu warunków życia zarówno materialnych, jak i intelektualnych, od wpływu niekorzystnych czynników, takich jak okres wojen, kryzysów gospodarczych, przewlekłych lub częstych chorób. Dobre warunki bytowe (w tym zdrowotne) umożliwiają lepszy rozwój dziecka. Jest to podstawą tezy, że większe rozmiary i ciężar ciała, szybsze dojrzewanie, lepsza sprawność i wydolność ustroju, stanowiąc pośrednie wskaźniki stopnia przystosowania do odpowiednich warunków środowiskowych, mogą świadczyć o lepszym stanie zdrowia.
W Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat zaznacza się zjawisko coraz szybszego wzrastania, wcześniejszego dojrzewania oraz coraz większej wysokości ciała dorosłych. W okresie powojennym także zaznaczają się charakterystyczne tendencje w rozwoju fizycznym dzieci i młodzieży (rys. 3.1). Dla przykładu — chłopcy 10-letni z Warszawy 95 lat temu mieli średnio 123 cm wysokości, a prawie 60 lat później średnia dla tego wieku była o 11 cm wyższa, wynosiła bowiem ok. 134 cm. Lata wojny i okupacji musiały rzecz jasna odbić się ujemnie na rozwoju dzieci i młodzieży, o czym świadczyły wyniki szeregu badań prowadzonych w pierwszych latach po wojnie i w okresie późniejszym (p. także rys. 1.7). Jednakże badania prowadzone w latach następnych wykazały, że depresja związana z wojną została szybko wyrównana. W Warszawie np. już w latach pięćdziesiątych w odniesieniu do większości grup wieku stwierdzono średnie wysokości ciała najwyższe z notowanych dotąd kiedykolwiek, przy czym zmiany te miały nie tylko charakter kinetyczny, lecz także dynamiczny. Zwiększanie się średnich wysokości ciała trwa nadal, chociaż z nieco mniejszym nasileniem. Analiza danych z ogólnopolskich badań przeprowadzonych w latach 1955—1959 oraz 1966—1968 potwierdza wymienione tendencje (rys. 3.2).
Wzrasta również ciężar ciała, aczkolwiek w stopniu mniej znamiennym. Ciężar ciała chłopców i dziewcząt z wymienionych wyżej badań ogólnopolskich jest także wyższy w latach 1966—1968 niż ich rówieśników sprzed 10 lat (rys. 3.3) o 3,8 kg w 16 r.ż. u chłopców, a 2,2 kg w 15 r.ż. u dziewcząt.
Obserwuje się przy tym smuklenie (ektomorfizację) ciała, a więc również zmiany typu budowy ciała nowego pokolenia, przy czym wyraźniej zjawisko to ujawnia się wśród kobiet niż wśród mężczyzn.
Zmiany rozwoju obejmują również wcześniejsze niż w poprzednich pokoleniach wchodzenie w okres pokwitania, które obecnie pojawia się przeciętnie mniej więcej o rok wcześniej niż w pierwszych latach po wojnie. Widoczne to jest zwłaszcza w badaniach nad czasem występowania pierwszej miesiączki (menarche): wśród dziewcząt do 16 r.ż. miesiączkowało u nas w r. 1898 — 47%, w r. 1910 — 60%, w r. 1936 — 95%, w r. 1958 — 98%. Warto także nadmienić, że wiek przekwitania (ostatniej miesiączki — menopauza) uległ także zmianie, przesuwając się na lata późniejsze (rys. 3.4).
Analiza danych o rozwoju dzieci i młodzieży współczesnej i z poprzednich pokoleń wskazuje zatem, że rozwój przebiega na coraz wyższym poziomie, a jego rytm i tempo ulegają pewnym modyfikacjom. Zjawiska te przebiegają obecnie nieco odmiennie w różnych środowiskach. Aktualnie obserwuje się dalsze zwiększenie wskaźników rozwoju dzieci i młodzieży wiejskiej, podczas gdy w niektórych miastach o najwyższym standardzie życiowym ma miejsce pewna stabilizacja, a dzieci i młodzież osiągnęły wysokość ciała, jakiej dotychczas nie notowano.